∆ΙΑ∆ΙΚΤΥΟ ΚΑΙ GPS ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΩΝ ΙΘΑΓΕΝΩΝ

Ο φύλαρχος με το i-phone

Οι γέροντες της φυλής τον Σουρούι στον Αμαζόνιο κυνηγούν με τόξα και βέλη για να εξασφαλίσουν το φαγητό της ημέρας. Ο φύλαρχός τους όμως, κουβαλά μια “ηλεκτρονική φαρέτρα”, με την οποία προσπαθεί να προστατεύσει τη γη των Σουρούι από την περιβαλλοντική καταστροφή που πλήττει το τροπικό δάσος στην Αμαζονία.

Ηγη της φυλής των Σουρούι περιλαμβάνει 2.428 τετραγωνικά χιλιόμετρα τροπικού δάσους στην Αμαζονία. Η έκταση αυτή είναι τρεις φορές μεγαλύτερη από την έκταση της Νέας Υόρκης και φιλοξενεί τα 1.300 μέλη της φυλής. Οι Σουρούι είναι μια από τις εκατοντάδες φυλές ιθαγενών που ζουν στη Βραζιλία. Ονομάζουν τη γη τους Terra Indigena Sete de Setembro γιατί στις 7 Σεπτεμβρίου του 1969 οι λευκοί καταπάτησαν για πρώτη φορά τα εδάφη τους. Η πρώτη επαφή το «contato» είναι η λέξη που χρησιμοποιούν αποδείχθηκε καταστροφική για τον τοπικό πληθυσμό, ο οποίος είδε τα μέλη του να μειώνονται από 5.000 σε μόλις 250 από την πείνα και διάφορες ασθένειες. Εως την εισβολή των λευκών και του πολιτισμού τους, οι Σουρούι δεν είχαν βγει ποτέ έξω από τα όρια του τροπικού τους καταφύγιου.

Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες αργότερα, το μέρος που έγινε η πρώτη επαφή έχει γίνει προάστο κρατίδιο της Ροντόνια.
Η Terra Indigena Sete de Setembro επέζησε σαν μια πράσινη όαση, η οποία δεν έχει τίποτε περισσότερο από αγροκτήματα, σπίτια και δρόμους. Επέζησε, επίσης, διότι οι Σουρούι απομάκρυναν τους εποίκους και τους ξυλοκόπους και επειδή έκλεισαν με αλυσίδες τους δρόμους μετακινώντας τα χωριά τους για να επιτηρήσουν με πιο αποτελεσματικό τρόπο τα κρούσματα καταπάτησης της γης τους. Ωστόσο, τα 2.428 τετραγωνικά χιλιόμετρα είναι τεράστια έκταση για να τη φυλάνε σταθερά και αποτελεσματικά μόλις 1.300 Ινδιάνοι. Οι Σουρούι έχασαν το 7% του δάσους τους το κομμάτι που έγινε προάστιο Κοκό αλ αλλά έσωσαν το υπόλοιπο 93%. Μπορούν να περηφανεύονται ότι κατέχουν τη μεγαλύτερη δασική έκταση σε μια περιοχή όπου 4.000 άνθρωστιο της Κοκόαλ, μιας πόλης κοντά στον αυτοκινητόδρομο BR-364 που διασχίζει το βορειοδυτικό κρατίδιο της Ροντόνια. Από αυτό το προάστιο δίνουν σήμερα οι Σουρούι τη μάχη τους ενάντια στην αποψίλωση του δάσους τους. Τα όπλα που χρησιμοποιούν, όμως, δεν είναι τα τόξα και τα βέλη, αλλά το ∆ιαδίκτυο, το Google Earth και το GPS. Μιλάνε για δορυφορικές εικόνες, την πρόθεσή τους να φυτέψουν εκατομμύρια δέντρα κι ένα σχέδιο πώλησης 16,4 εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα στην παγκόσμια αγορά εκπομπών αερίων.

Βάσει αυτού του σχεδίου, οι Σουρούι θα γίνουν η πρώτη φυλή ιθαγενών στον κόσμο που θα πληρωθούν για να προστατεύσουν το δάσος τους. Οι σύμβουλοί τους είναι τράπεζες επενδύσεων, δικηγόροι και μάνατζερ. Η τελική απόφαση, όμως, θα είναι μόνο δική τους και θα ληφθεί στη διάρκεια συνέλευσης, στην οποία θα συμμετέχουν και οι 1.300 ιθαγενείς Ινδιάνοι.

Ο άνθρωπος που πίστεψε ότι χρειάζονται σύγχρονα όπλα για να διαφυλάξουν οι Σουρούι το δάσος τους, τον πολιτισμό τους και τελικά την ίδια την ύπαρξη τους, είναι ο αρχηγός της φυλής. Για τον υπόλοιπο κόσμο είναι κάτι σαν υπουργός Εξωτερικών των Ινδιάνων της Αμαζονίας. Εχει ταξιδέψει σε 26 χώρες, μίλησε στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, συμμετείχε στη ∆ιάσκεψη της Κοπεγχάγης για το κλίμα και συναντήθηκε με τον πρίγκιπα Κάρολο στο Λονδίνο. Τον περασμένο ∆εκέμβριο, το βραζιλιάνικο περιοδικό Epoca τον συμπεριέλαβε στη λίστα των 100 Βραζιλιάνων με τη μεγαλύτερη επιρροή μαζί με τον ποδοσφαιριστή Κακά, το μοντέλο Ζιζέλ και το συγγραφέα Πάολο Κοέλιο. Ο Αλμίρ Σουρούι έχει, πάντως, επίγνωση του γεγονότος ότι όπως σε όλα τα πειράματα, έτσι και σε αυτό το αποτέλεσμα είναι αβέβαιο τόσο για τη φυλή του όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

Η λεκάνη του Αμαζονίου περιλαμβάνει το 40% των τροπικών δασών παγκοσμίως. Η καταστροφή μοιάζει σχεδόν μη αναστρέψιμη. Μόνο τον περασμένο χρόνο κόπηκαν ή κάηκαν 130.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα τροπικών δασών και τουλάχιστον τα 10.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα βρίσκονται στην επικράτεια της Βραζιλίας. Το 20% των τροπικών δασών της

ποι ζουν από την υλοτομία. Ο αγώνας δεν ήταν εύκολος. Ο δυτικός πολιτισμός έφτασε στην Terra Indigena Sete de Setembro πριν από 41 χρόνια όταν εργάτες άνοιξαν ένα μονοπάτι στο δάσος ως “πρελούδιο” στην κατασκευή ενός αυτοκινητόδρομου. Ο δρόμος έφερε μαζί του εποίκους, αυτοκίνητα και τηλέφωνα. Σήμερα, σε πολλά χωριά υπάρχουν καταψύκτες στους οποίους οι ντόπιοι αποθηκεύουν τα αγριογούρουνα που κυνηγάνε με τόξα και βέλη. Υπάρχουν, όμως, και υπολογι
Ο πατέρας του αρχηγού εξακολουθεί να κυνηγάει με βέλη και τόξα αλλά ο γιος έχει iPhone...

Από τότε οι Σουρούι έχουν φυτέψει 120.000 δέντρα, ενώ πριν από τρία χρόνια ήρθαν σε επαφή με τον κολοσσό του ∆ιαδικτύου, την Google. Ο αρχηγός της φυλής έφτασε στην έδρα της εταιρείας στην Καλιφόρνια, φορώντας στο κεφάλι του μια κορώνα με φτερά. Τα τριάντα λεπτά του ραντεβού με τους επικεφαλής της Google έγιναν τρεις ώρες. Λίγους μήνες αργότερα, οι άνθρωποι της εταιρείας έφτασαν στην Terra Indigena Sete de Setembro εξοπλισμένοι με φορητούς υπολογιστές, δορυφορικά τηλέφωνα και βιντεο- κάμερες.

Με τη βοήθειά τους, οι Σουρούι τράβηξαν ένα βίντεο το οποίο ανέβηκε στο YouTube, έφτιαξαν μια ιστοσελίδα και έμαθαν το νόημα λέξεων όπως «blog» και «3D». Ο στόχος του αρχηγού της φυλής, σήμερα, είναι να ψηφιοποιήσει όλο το τροπικό δάσος. Το πρώτο βήμα είναι να ανεβεί ένας πλήρης χάρτης στο
στές.

Όλα ξεκίνησαν από το ∆ιαδίκτυο, όταν οι Σουρούι ένωσαν τη φωνή τους με τις φωνές των ακτιβιστών που εναντιώνονταν στο Planafloro, το σχέδιο ανάπτυξης της Παγκόσμιας Τράπεζας που προέβλεπε την κατασκευή νέων δρόμων, φραγμάτων και οικισμών αγνοώντας τους τοπικούς πληθυσμούς. Οι Σουρούι κέρδισαν τη μάχη. Όταν ο αρχηγός τους επέστρεψε στο χωριό του, έφερε μαζί του έναν υπολογιστή και μια ιδέα: ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει η φυλή ήταν να συνδυάσει την παράδοση με την τεχνολογία. Όπως σημειώνει το περιοδικό Der Spiegel, ήταν η αυγή μιας νέας εποχής.

Κάπως έτσι, ο πατέρας του αρχηγού εξακολουθεί να κυνηγάει με βέλη και τόξα, αλλά ο γιος έχει iPhone. Με αυτόν τον τρόπο, ο Αλ- μίρ Σουρούι μπορεί να ελέγχει την ηλεκτρονική του αλληλογραφία και να περιηγείται στο ∆ιαδίκτυο. Εχει πέντε διαφορετικές διευθύνσεις στο ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο και 324 φίλους στη δημοφιλή ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης Facebook. Ενας από αυτούς, είναι ο πρόεδρος της Βολιβίας Εβο Μοράλες.

Ηταν το 1997, τη χρονιά του πρωτοκόλλου του Κιότο, όταν ο τότε 22χρονος Αλμίρ Σουρούι σκέφτηκε ότι η φυλή του θα έπρεπε να θεραπεύσει μόνη της τα τραύματα που άφηνε στο δάσος της η υλοτομία. Σκοπός ήταν μέσα σε 50 χρόνια, το δάσος να ξαναγίνει παρθένο όπως ήταν κάποτε. Τα μέλη της φυλής πείστηκαν από τον αρχηγό και ξεκίνησαν ένα εντατικό πρόγραμμα αναδάσωσης αγνοώντας τις τροπικές βροχές και τη ζέστη. Σύμβουλος του προγράμματος είναι ένας Ελβετός ειδικός. Ο Τόμας Πίτσερ ήρθε σε επαφή μαζί τους όταν έφτασε ένα μήνυμα στο ηλεκτρονικό του ταχυδρομείο: «Στην ιστοσελίδα σας γράφετε ότι ασχολείστε με την αναδάσωση της Αμαζονίας. Εάν είναι αλήθεια, σας παρακαλώ βοηθήστε μας».

Google Earth από τον οποίο οι χρήστες του ∆ιαδικτύου θα μπορούν να βλέπουν φωτογραφίες, να κάνουν μια εικονική πτήση πάνω από το δάσος και να βλέπουν βίντεο όπου οι αρχαιότεροι της φυλής θα μιλούν για τις παραδόσεις τους. Τα βέλη και τα τόξα δεν έχουν νόημα απέναντι στους εισβολείς. Αρκεί οι Σουρούι να «σκανάρουν» δορυφορικά το δάσος τους ίντσα προς ίντσα και να δείχνουν τις φωτογραφίες σε όποιον διανοηθεί (ανάμεσά τους και η κυβέρνηση της Βραζιλίας) να αμφισβητήσει την επικράτειά τους.

"Χ.Ν." 14/06/2010