Ο Κωστής Πετράκης, για τη φωτογραφία

ΠΟΡΤΡΕΤΑ, ζουν και εργάζονται ανάμεσα μας, τους γνωρίζετε;

Συνέντευξη στον Μιχάλη Καλαϊτζάκη /ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟ 31 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010

Ο Κωστής Πετρά́ κης γεννήθηκε το 1969 στα Χανιά, όπου ζει και εργάζεται ως φωτογράφος. Έχει σπουδάσει κοινωνιολογ́ια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Το 1993-1994 παρακολούθησε μαθήματα φωτογραφίας στο “Φωτογραφικό Κύκλο” στην Αθήνα και από́ το 1998-2002 συμμετείχε σε σεμινά ρια Φωτογραφ́ίας, σε διοργά́νωση της Γενική́ς Γραμματείας Λαϊκής Επιμόρφωσης, που πραγματοποιήθηκαν στην Κρήτη. Έχει συμμετάσχει σε 5 ατομικές και 6 ομαδικές εκθέσεις στο εσωτερικό, καθώς επίσης σε πολλούς διαγωνισμούς φωτογραφίας στο εξωτερικό όπου έχει λάβει σημαντικές διακρίσεις. Δουλειά του έχει δημοσιευτεί στο Φωτογραφικό Λεύκωμα “Ροή”. Εργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι μέλος στο Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος,(Ε.Ε.Τ.Ε.). Τον συναντήσαμε στον Αλίκαμπο Αποκορώνου στην ομαδική έκθεση “Τσέρκι”. Απολαύστε τη φωτογραφική του άποψη καθώς τον γνωρίζετε.

Πότε ασχολήθηκες για πρώτη φορά με τη φωτογραφία;

Το 1993, όταν μετά το τέλος των σπουδών μου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, τμήμα κοινωνιολογίας, ένας συμφοιτητής μου δάνεισε για ένα ταξίδι στην Κρήτη, μια φωτογραφική μηχανή. Αναζητούσα μια δυνατότητα για έκφραση και επικοινωνία και η φωτογραφία με “μάγεψε” από την πρώτη κιόλας στιγμή. Παρακολούθησες μαθήματα φωτογραφίας;
Αρχικά αυτοδίδακτα, διαβάζοντας βιβλία και πειραματιζόμενος, έμαθα τις βασικές τεχνικές λήψης και εκτύπωσης φωτογραφιών, στη συνέχεια θέλησα να γνωρίσω τι είναι αυτό που μπορεί να μεταμορφώσει μια φωτογραφία σε έργο τέχνης.
Παρακολούθησα μαθήματα ιστορίας της φωτογραφίας, στον “Φωτογραφικό Κύκλο”, από τον Πλάτων Ριβέλη, ερχόμενος σε επαφή και γνωρίζοντας το έργο των μεγάλων φωτογράφων. Παιδεία αναγκαία για οποιονδήποτε σκοπεύει να ασχοληθεί σοβαρά και να εκφραστεί μέσω της φωτογραφίας.

Ποιοι είναι οι φωτογράφοι που σου έκαναν μεγαλύτερη εντύπωση;

Πολλοί, μεταξύ αυτών θα ξεχώριζα τους: Eugene Atget, August Sander, Henri Cartier - Bresson,Robert Frank, Garry Winogrand, Bruce Davidson, Josef Koudelka, Andre Kertesz, Walker Evans, Juliet Margaret Cameron.

Πότε μπορούμε να ισχυριστούμε ότι μια φωτογραφία είναι έργο τέχνης;

Όπως είναι δύσκολο να δοθεί ένας καθολικά αποδεκτός ορισμός για το τι είναι τέχνη γενικά, το ίδιο ισχύει και για τη φωτογραφία. Με κίνδυνο υπέρ- απλούστευσης, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι στην “καλή” φωτογραφία, περιεχόμενο και φόρμα συνυπάρχουν σε μια θαυμάσια αρμονία, που ο φωτογράφος διέκρινε και κατάφερε να αποτυπώσει, την στιγμή που το «το μάτι, το μυαλό και η καρδιά βρίσκονταν σε μια ευθεία», όπως θα μας έλεγε και ο Bresson.
Η “καλή φωτογραφία”, συγκινεί βαθειά παρά πρόσκαιρα εντυπωσιάζει, υπαινίσσεται χωρίς να κραυγάζει, μας μιλά περισσότερο για τον ίδιο το φωτογράφο, τις ελπίδες και τους φόβους του, τις εμμονές και τις αγωνίες του, παρά για τα φωτογραφισμένα.

Μια καλή φωτογραφία δημιουργείται στη λήψη, στο σκοτεινό θάλαμο ή σήμερα στον υπολογιστή;

Σε κάθε περίπτωση στη λήψη. Μια αποτυχημένη λήψη δεν μπορεί να σωθεί ό,τι κι αν κάνουμε στην εκτύπωση, όσο και αν την επεξεργαστούμε στον υπολογιστή. Βέβαια κάθε φορά πρέπει να επιλέγεται η εκτύπωση που αρμόζει στην κάθε φωτογραφία, έτσι ώστε να μην αδικείται αλλά να αναδυκνείεται. Οι “φωτογραφίες” που δημιουργούνται κυρίως στον υπολογιστή με τα σχετικά και πολυσχιδή προγράμματα, πολλές φορές εκ του μηδενός, δεν πρέπει να συγχέονται με τις “κανονικές” φωτογραφίες και δεν είναι απαραίτητα αδιάφορες καλλιτεχνικά.

Ποια είναι η μεγαλύτερη δυσκολία για την τέχνη της φωτογραφίας;

Η εύκολη σχετικά τεχνική της φωτογραφίας, είναι το μεγάλο πλεονέκτημά της αλλά και ο μεγαλύτερος εχθρός της. Η πολύ μεγάλη ιδιαίτερα σήμερα διείσδυση του μέσου σε όλα σχεδόν τα νοικοκυριά και η παραγωγή μηχανών με καταιγιστικούς ρυθμούς, που τα κάνουν σχεδόν όλα μόνες τους, πολύ εύκολα μπορούν να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση της χωρίς κόπου και μόχθου “δημιουργίας”. Ή μπορεί να σκλαβώσουν τον επίδοξο δημιουργό σε ένα αέναο κυνήγι “μαγισσών” της τεχνολογίας. Παράλληλα η μη απαιτούμενη καθημερινή πρακτική εξάσκηση όπως σε άλλες τέχνες, π.χ. χορός, μουσική, εύκολα μπορούν να οδηγήσουν στην εγκατάλειψη.

Ποια θα χαρακτήριζες ως την μεγαλύτερη παγίδα για ένα δημιουργό φωτογράφο;

Την επανάπαυση και την επανάληψη αυτού που ήδη ξέρει να κάνει καλά, τον εγκλωβισμό στις “ευκολίες” του. Γι’ αυτό κρίνεται απαραίτητος ο πειραματισμός και η ανάληψη ρίσκου. Μια σπουδαία φωτογραφία, συνήθως φλερτάρει περισσότερο με την αποτυχία, παρά με την επιτυχία.

Είναι απαραίτητος ο διαχωρισμός της λήψης από την επιλογή των επιτυχημένων φωτογραφιών;

Ο φωτογράφος καλείται δυο φορές να επιλέξει: Πρωταρχικά (και κυρίαρχα) στην λήψη, όταν αποφασίζει ποιο κομμάτι από την πραγματικότητα και από ποια γωνία θα αποκόψει με τον κατάλληλο κάθε φορά φακό στη μηχανή του, σε ποια χρονική στιγμή, σε ποιο κλάσμα του δευτερολέπτου και μία όταν στο εργαστήριο του καλείται να αξιολογήσει ποια φωτογραφία αξίζει να κρατήσει, ως επιτυχημένη. Απαραίτητο μάλιστα κρίνεται να μεσολαβήσει ένα χρονικό διάστημα έτσι ώστε η επιλογή να είναι όσο γίνεται πιο αντικειμενική, απηλλαγμένη από τους συναισθηματισμούς-εντυπωσιασμούς της λήψης.
Όσο και αν ή λήψη είναι η πιο καθοριστική φάση της φωτογραφίας, εάν δεν υπάρξει - πιθανόν και λόγω άγνοιας - η σωστή επιλογή, κινδυνεύει η “καλή” φωτογραφία να μείνει για πάντα στην αφάνεια.

Τι θα συμβούλευες ένα φωτογράφο που βρίσκεται στα πρώτα βήματα;

Να μην φείδεται στο ξεσκαρτάρισμα των αποτυχημένων εικόνων του και στην αυστηρή επιλογή αυτών που πρέπει να κρατήσει, που θα του δώσουν τα αναγκαία “πατήματα” για την εξέλιξη και βελτίωση του έργου του. Να χαίρεται τη διαδικασία της φωτογράφισης, να γνωρίζει την ιστορία της φωτογραφίας, αλλά και των άλλων τεχνών, τις οποίες και πρέπει να μελετά, ως πηγή έμπνευσης για το δικό του έργο. Τέλος να μην διστάζει να κάνει τις φωτογραφίες του να μοιάζουν με φωτογραφίες.

Είναι απαραίτητη η φωτογράφιση και παρουσίαση συγκεκριμένων κάθε φορά θεμάτων;

Το θέμα για κάθε φωτογράφο μπορεί να είναι ή να μην είναι απαραίτητο. Άλλοι αφήνονται στη ροή των πραγμάτων και κάνουν θέμα τους όλον τον κόσμο, ενώ άλλοι δουλεύουν με επιμονή μια έμμονη ιδέα τους. Κανόνας δεν υπάρχει.
Το ζητούμενο είναι η επίτευξη του προσωπικού ύφους που μπορεί να προκύψει και από μια πλούσια θεματολογία, συνδέοντας έτσι θεματικά διαφορετικές φωτογραφίες μεταξύ τους. Το συγκεκριμένο θέμα δεν εξασφαλίζει απαραίτητα και προσωπική πρόταση, παρόλο που συχνά βοηθά ένα φωτογράφο να πειθαρχήσει και να ξεπεράσει δημιουργικές δυσκολίες. Σίγουρα όμως οι εκθέσεις και οι εκδόσεις φωτογραφιών ευνοούνται από τη θεματική ενότητα, καθώς προσανατολίζουν το θεατή ευκολότερα.

Φωτογραφία με φιλμ ή ψηφιακά;

Το βέβαιο είναι ότι σήμερα πια η εκτύπωση των φωτογραφιών γίνεται σχεδόν αποκλειστικά ψηφιακά με άριστα αποτελέσματα και με απόλυτο έλεγχο στο αποτέλεσμα. Όσο για τη λήψη, σίγουρα σε κάποιους τομείς το φιλμ υπερέχει ακόμα αισθητά, σε κάποιους άλλους υπερέχει το ψηφιακό. Το ζητούμενο είναι κάθε φορά ο φωτογράφος να γνωρίζει και να ελέγχει πολύ καλά τα εργαλεία της δουλειάς του, να τα χρησιμοποιεί και να μην χρησιμοποιείται από αυτά. Κατά αυτή την έννοια η ψηφιακή με όλες αυτές, τις πολλές φορές περιττές ευκολίες και αυτοματισμούς, μπορεί να αποβεί πιο επικίνδυνη για το δημιουργό.

Τα φωτογραφικά σου σχέδια για το μέλλον;

Να συνεχίσω να φωτογραφίζω και να εκδόσω σε λευκώματα αξιόλογα τμήματα της δουλειάς μου.
Η γνώμη σου για την ομαδική έκθεση “Τσέρκι” στην οποία συμμετέχεις;
Πρόκειται για ένα πολύ αξιόλογο και πρωτοπόρο για την περιοχή μας “πείραμα”. Ο συγχρωτισμός και η αρμονική συνύπαρξη διαφορετικών τεχνών και ανθρώπων, σε ένα ζωντανό χώρο “τέχνης κρασιού”, όπως το οινοποιείο του Ντουράκη, είναι το μεγάλο στοίχημα. Το αν κερδήθηκε, θα κριθεί από το φιλότεχνο κοινό, που μπορεί να δει την έκθεση, επισκεπτόμενο το οινοποιείο στον Αλίκαμπο μέχρι 6 Αυγούστου, 7-11 μ.μ., καθημερινά.

Για τυχόν απορίες ή παρατηρήσεις σας για τον Κωστή εκτός από το e-mail του petrakiskostis@gmail.com μπορείτε να τον βρείτε προσωπικά στην έκθεση! Σας περιμένει.