Ο Ομαλός και ο φιλόσοφος Εμπεδοκλής

Στον “Ποιητή” γλυπτών και ψυχών ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΑΚΗ
Ο Ομαλός και ο φιλόσοφος Εμπεδοκλής

Γράφει ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΕΩΡΓΑΚΑΚΗΣ*

Αιτία και αφορμή αυτού του πολιτισμικού μου γραφτού έγινε το δοκιμιακού τύπου κείμενο “Βαθιά Ομαλίτικη αντίδραση, κύριε Περιφερειάρχη”, σχετικό με τη σχεδιαζόμενη λιμνοδεξαμενή στον Ομαλό, που έγραψε ο Ανατολικοσελινιώτης την καταγωγή και καταξιωμένος γλύπτης κ. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΑΚΗΣ (εφεξής Γ.Μ.) και που δημοσιεύθηκε στην έγκριτη εφημερίδα “ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ”, σελ. 27η, το Σάββατο 10-7-2010.
Oμως από το σημαντικότατο αυτό άρθρο κυρίως δύο στοιχεία μου “εκίνησαν την πτέρναν” ή μάλλον το νου και το χέρι, για να γράψω αυτά που θ’ακολουθήσουν. Κι αυτά είναι τα εξής:
α)Η απαράδεκτη νοοτροπία και συμπεριφορά του
κ. Περιφερειάρχη.
β)Η αναφερόμενη (σε μετάφραση) ρήση του Προσωκρατικού φιλοσόφου Εμπεδοκλή “έκλαψα με λυγμούς στη θέα αυτού του παράξενου τόπου”, (“κλαύσα τε και κώκυσα ιδών ασυνήθεα χώρον”). Αλλά πριν από τα σχόλια κάποιες σκέψεις και βιώματά μου.
Επειδή οι ρίζες μου κρατούν από το Ανατ. Σέλινο (ηρωϊκό Κουστογέρακο), αλλά και διότι έχω εκεί συγγενείς από τη Σελινιώτισσα γυναίκα μου, έχω πάει πολλές φορές στο παραδοσιακό πανηγύρι του Αγίου Θεοδώρου, που κάθε χρόνο, 8 Ιουνίου, γίνεται στον Ομαλό και στο λεγόμενο “Σελινιώτικο Γύρο”. Η πρώτη φορά ήταν πριν 30 χρόνια περίπου, που πήγα οικογενειακώς την παραμονή. Και μετά τον Εσπερινό και το γλέντι στο μοναδικό τότε καφενείο του ΜΠΟΥΛΤΑ(δάκη), κοιμηθήκαμε στην αγροικία του θείου, καλού κτηνοτρόφου και εκλεκτού Ριζίτη ΚΑΛΑΜΑΡΑΚΗ Θοδωρή. Αλλά λίγο πριν από το γλυκοχάραμα τσ’αυγής και με μισοσκόταδο, βγήκα έξω και περπάτησα λίγο πιο πέρα ολομόναχος. Ετσι, μέσα στη σιγαλιά και την ησυχία της αστεροφωτισμένης Ομαλίτικης νύχτας, όταν είδα για πρώτη φορά ν’αχνοφαίνεται και ν’ απλώνεται μπροστά μου «αυτός ο κόσμος, ο μικρός και ο μέγας», δηλονότι το βιβλικό ορο
“Που θε να βγει στον Ομαλό να ’ν’ αναγυρισμένος, Λακκιώτη ας κάμει σύντεκνο και Σφακιανό κουμπάρο κι Αγερηχιώτη αδερφοχτό, Πανηχωρίτη φίλο.
Τότες να βγει στον Ομαλό να ’ ν’ αναγυρισμένος ” (Το γνωστό Ριζίτικο) πέδιο του ξακουστού Ομαλού, με κυκλικά τούς ως ακοίμητους φρουρούς, θεόρατους όγκους και τα ριζιμιά χαράκια της αντρογεννήτρας Μαδάρας, ένιωσα που βρίσκομαι “ενώπιος ενωπίω”, ελάχιστος εγώ, με τον Υψιστο! Και τότε ανεπαίσθητα άρχισα να ψελλίζω τον ψαλμό “Μέγας, ει, Κύριε και θαυμαστά τα έργα σου, τα πάντα εν σοφία εποίησας και ουδείς λόγος εξαρκέσει προς ύμνον των θαυμασίων σου”.
Εχει κι άλλα οροπέδια η Κρήτη και πολλά η Ελλάδα. Αλλά μόνον ο χιλιοδοξασμένος και πολυτραγουδισμένος ΟΜΑΛΟΣ, τόπος αρχέγονος και θαυμαστός, χώρος απαράμιλλου φυσικού κάλλους, μαζί με το περίφημο φαράγγι της Σαμαριάς και τις περήφανες Μαδάρες, είναι Μνημείο δόξας και τιμής, Σηματωρός Εθνικών αγώνων, καύχημα Ιστορίας και Παράδοσης, Μήτρα και φύτρα του Ριζίτικου Τραγουδιού!
“Τση Σαμαριάς το πέρασμα και τ’ Ομαλού τα μέρη όποιος δεν τα πορπάτηξε, την Κρήτη δεν την ξέρει”
Δεν είχε και δεν έχει ανάγκη ο Ομαλός από “φαραωνι- κού” τύπου λιμνοδεξαμενές , όπως τόσο εύστοχα και γλαφυρά τονίζει ο Γ. Μ.. Οπως βέβαια, όχι μόνο δεν έχει ανάγκη, αλλά θα γίνουν παντοτινή ταφόπλακά του τα έργα (για την ώρα επί χάρτου σχεδιαζόμενα) μεγαθηριακά ξενοδοχειακά συγκροτήματα, με πισίνες μπάνιου και μπαρ πολυτελείας, όπου ξέκωλα γύναια θα προσφέρουν πανάκριβα ηδονικά ποτά και όχι μόνον... Και όσοι δεν τα (προ)βλέπουν αυτά είναι ή άσχετοι με την παράδοση, την Ιστορία και το φυσικό κάλλος του τόπου είτε μίσθαρνα και ποταπά όργανα μεγαλοκαρχαριών.
Το προαναφερθέν Ριζίτικο “που θε να βγει στον Ομαλό...” προτρέπει όποιον (ξένο) βοσκό θέλει να βγει στον Ομαλό και να είναι αναγυρισμένος, δηλαδή να μην του αρπάξουν το κοπάδι του, πρέπει να κάμει κουμπαριές, συντεκνιές και φιλίες στους Λάκκους, στα Σφακιά, στην Αγία Ειρήνη και το Πανηχώρι Ανατ. Σελίνου. Πολύ φοβούμαι, όμως, πως αν γίνει αυτό το ανοσιούργημα και ως φυσικό επακόλουθο έλθουν και όλα τ’ άλλα, οι κάτοικοι του Ομαλού θα είναι πια ανίσχυροι στα νύχια των γυπαετών, ο δε Ομαλός στο εγγύς μέλλον θα είναι αντικείμενο μελέτης των αρχαιολόγων....
Πιστεύω, όμως, πως έχουν γνώση οι φύλακες...
Αλλά εγώ θα σταθώ και σε κάτι άλλο πολύ σοβαρό:
Οπως πάλι γράφει ο Γ.Μ., στηριζόμενος στο ρεπορτάζ του δημοσιογράφου Γ. ΓΕΩΡΓΑΚΑΚΗ (“Χ.Ν.”, 3-7-2010), σε σύσκεψη για την επίμαχη λιμνοδεξαμενή που έγινε στα Γραφεία του ΟΑΔΥΚ, ο Περιφερειάρχης Κρήτης κ. Αθαν. ΚΑΡΟΥΝΤΖΟΣ απευθυνόμενος προς τον Αναπλ. Διευθυντή του ΟΑΔΥΚ κ. Μ. ΠΑΤΡΕΛΑΚΗ, ωσεί πανίσχυρος Αρχιστράτηγος Αγαμέμνων στην Ομηρική Ιλιάδα “κρατερόν δ’ επί μύθον έτελλεν” (έδωκε απειλητική προσταγή): “Ούτε 30 ούτε 40 μέτρα πιο πέρα. Εκεί. Και σε όποιον αρέσει”!
Ετσι, όμως, ο μη αιρετός αλλά κομματικά δοτός και διορισμένος Περιφερειάρχης, εκ Πελοποννήσου ορμώμενος, μιλάει σατράπικα (“Ποιος είσαι σύ μου με πατσίς και δε με λογαριάζεις;”) και αποφαίνεται “αποφασίζομεν και διατάσσομεν”, διότι “εγώ είμαι το κράτος”! Ωραία Δημοκρατία ευαγγελίζεσθε, κ. Καρούντζο, εύγε σας! Αν όμως, αυτά τα αντιδημοκρατικά και σατράπικα τα λέγατε στο Μωριά και προπαντός στην ηρωϊκή Μάνη, οι ατίθασοι Μανιάτες θα σας έσπαγαν με βακτηρία το καυκάλι. Εδώ ολόκληρο Εθνικό Κυβερνήτη, τον Ι. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ σκότωσαν, εσάς θα σας άφηναν έτσι; Αλλά κι εγώ, αν σας είχα αντιμέτωπο, το ίδιο θα έκανα. Διότι “πάσσαλος, πασσάλω εκκρούεται και άβυσσος άβυσσον επικαλείται”, αλλά και θα εφάρμοζα τη σοφή προτροπή του αείμνηστου “Γέρου της Δημοκρατίας”, του πρεσβύτερου ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, που κήρυσσε “Τρομοκρατείστε τους (εδώ οικολογικούς) τρομοκράτες”. Διότι ο Ομαλός δεν πρέπει να καταντήσει τόπος παράξενος και αξιοθρήνητος, όπως εκείνος του Εμπεδοκλή.
Ας έλθουμε όμως σύντομα και σ’αυτόν.
Ο Προσωκρατικός φιλόσοφος ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ (494 – 434 π.Χ. ) ανήκει στους Υλοζωϊστές φυσικούς ή Κοσμολόγους φιλόσοφους, που πίστευαν, πως και η ύλη έχει μέσα της ζωή και συμπεριφέρεται ως έμβιον ον. Οι Κοσμολόγοι προσπαθούν να εξηγήσουν τη φύση και είναι οι σκαπανείς της Επιστήμης.
Πέρα απ’ αυτά, όμως, ο ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ αποδέχεται το Ορφικό και Πυθαγορικό δόγμα της μετεμψύχωσης. Κι έτσι διδάσκει, πως πάνω από το βασίλειο της ύλης υψώνεται και ένα δεύτερο: το βασίλειο των μακαρίων πνευμάτων (δαιμόνων), που ζουν αιώνια και σε μακαριστή θεϊκή κοινότητα. Ομως, όσοι “δαίμονες” μολύνουν τον εαυτό τους με κάποια αμαρτία, είναι υποχρεωμένοι να περιπλανηθούν με το παράξενο ένδυμα της σάρκας σε σώματα φυτών, ζώων και ανθρώπων. Και αυτή η γήινη μορφή ζωής είναι τιμωρία και το γκρέμισμα της ψυχής στο λιβάδι της συμφοράς (Α της λειμώνα).
Γι’ αυτό και ο Εμπεδοκλής θρηνεί γι’ αυτές τις μετενσαρκώσεις λέγοντας:
Ηδη κάποτε εγώ έγινα και άντρας και γυναίκα και θάμνος και πουλί και άφωνο ψάρι. Κι έκλαψα και θρήνησα γοερά βλέποντας παράξενο χώρο. Από τέτοια τιμή και τόση μεγάλη ευτυχία, αφήνοντας τα παλάτια του Δία, συναναστρέφομαι εδώ με κοινούς ανθρώπους.
Αυτά είχα να πω για τον Ομαλό και τον Εμπεδοκλή. Αλλά για τους Προσωκρατικούς και ειδικά για τον ΕΜΠΕΔΟΚΛΗ θα επανέλθω. Ομως, καιρός να σωπάσω. Και πιστεύω πως ο Ομαλός δε θα γίνει παράξενος τόπος.