Βυζαντινές εκκλησίες Κακοδικίου - Κάδρους

Οι «Βυζαντινές Εκκλησίες», που αποτελούν δημιουργήματα της τέχνης και του πολιτισμού της Βενετοκρατίας (από το 13ο αιώνα έως και τον 16ο αιώνα), υπολογίζονται στις 1000 περίπου σ’ όλη την Κρήτη. Από τις 249 που αναφέρονται στο Νομό Χανίων οι 130 βρίσκονται στο Σέλινο, αριθμός εξαιρετικά μεγάλος.
Ο G. Gerola* κατέγραψε περισσότερες από 800 τέτοιες εκκλησίες σ’ όλη την Κρήτη στη διάρκεια της ερευνητικής του δουλειάς που πραγματοποιήθηκε στις αρχές του περασμένου αιώνα (1901-1902) .
Οι παρακάτω τοιχογραφημένες βυζαντινές εκκλησίες του Κακοδικίου και του Κάδρους αναφέρονται στην καταγραφή – κατάλογο του G. Gerola (διατηρείται η δική του αρίθμηση και περιγραφή σχετικά με τις τοιχογραφίες των εκκλησιών).

167. Κακοδίκι (Αστράτηγος)
Μιχαήλ Αρχάγγελος = τιμωρίες κολασμένων, Άγιοι και Αγίες. Δόξα, Υπαπαντή, Βάφτιση, Μεταμόρφωση, Αποκαθήλωση, Σταύρωση, Ανάληψη κλπ. Ο Χριστός στηθαίος.
Χάραγμα του 1387

168. Μπεϊλίτικα
Παναγία = Αγία Παρασκευή, Αγία Μαρίνα, Αγία Ειρήνη, Αγία Σοφία. Άγγελοι. Χριστός, Παναγία, Άγιος Γεώργιος, Αρχάγγελος Μιχαήλ. Άγιοι Ιεράρχες. Κοίμηση της Θεοτόκου, Υπαπαντή , Ανάληψη. Ευαγγελισμός, Παναγία σε προτομή, αφιερωτές.
Ζωγράφος Ιωάννης Παγωμένος
1331-1332

169. Μπεϊλίτικα
Σωτήρος = Διάφοροι άγιοι, άγγελοι, άγιοι Ιεράρχες. Γολγοθάς, Προδοσία, Μεταμόρφωση, Βάφτιση, Ανάληψη. Ευαγγελισμός, Χριστός στηθαίος. Αφιερωτές

170. Τζιναλιανά
Άγιος Ισίδωρος = διάφοροι άγιοι, σκηνές από τον Άγ. Ισίδωρο. Σταύρωση, Κάθοδος στον Άδη, Βάφτιση, Υπαπαντή, Ταφή, Ανάληψη. Ευαγγελισμός, Μανδήλιο, Χριστός εν προτομή.
1420-1421

171. Αρμί
Άγιος Ιωάννης = υπολείμματα.

172. Κάδρος
Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος = Τιμωρίες κολασμένων, άγιοι, αγίες και άγγελοι. Σταύρωση, Γολγοθάς, Βάια, Μεταμόρφωση, Αποκαθήλωση, Άγγελος της Αναστάσεως, Προδοσία, Μυστικός Δείπνος, Λάζαρος, Υπαπαντή, Βάφτιση, Γέννηση, Ανάληψη. Άγιοι Ιεράρχες, Ευαγγελισμός, Φιλοξενία. ο Χριστός στηθαίος.

173.
Παναγία = Μεγάλη σκηνή στο δυτικό μέρος με την Αγία Μαρίνα, την Αγία Ελένη, Άγιο Κωνσταντίνο, Άγιος Γεώργιος, Παναγία των Αγγέλων κλπ. Τιμωρίες κολασμένων , Άγγελος της Αναστάσεως, Σταύρωση, Υπαπαντή, Γολγοθάς, Βάφτιση, Γέννηση, Λάζαρος , Επίσκεψη, Ανάληψη κλπ. Ευαγγελισμός. Παναγία εν προτομή.

Τα παραπάνω στοιχεία βρίσκονται στο βιβλίο του Giuseppe Gerola: «Τοπογραφικός κατάλογος των τοιχογραφημένων εκκλησιών της Κρήτης» (μετάφραση – πρόλογος – σημειώσεις του Κ.Ε. Λασσιθιωτάκη). Εκδόσεις: Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών- Ηράκλειον 1961

*Ποιος ήταν όμως ο Gerola;
Ο Giuseppe Gerola (Γκερόλα) ήταν Ιταλός αρχαιολόγος που γεννήθηκε το 1877 και πέθανε το 1938.
Γύρω στα 1900, δηλαδή σε ηλικία 23-24 χρονών, στάλθηκε στην Κρήτη από το Ινστιτούτο Επιστημών Γραμμάτων και Τεχνών της Βενετίας ως επικεφαλής συνεργείου από ειδικούς με εντολή να μελετήσει, να φωτογραφήσει και να καταγράψει τα ενετικά μνημεία της Κρήτης πριν καταστραφούν από το χρόνο.
Για το σκοπό αυτό έμεινε στην Κρήτη για δυο περίπου χρόνια και την περιηγήθηκε από ‘άκρου εις άκρον’ . Με βάση αυτά τα στοιχεία το Ινστιτούτο εξέδωσε από το 1905 – 1952 ένα θαυμάσιο έργο με τίτλο «Βενετικά Μνημεία εις την νήσον Κρήτη» σε πέντε πολυτελείς τόμους, Το έργο περιελάμβανε περίπου 1000 εξαιρετικές φωτογραφίες των πόλεων και των μνημείων της Κρήτης, χάρτες, λιθογραφίες, πίνακες επιγραφών, οικοσήμων κλπ.

Σ' ευχαριστούμε Giuseppe Gerola !

(Τζιάκη Δέσποινα, Οκτώβριος 2008)