Τρεις κοιλαδογέφυρες για 18 δευτερολέπτα;

Του ΓΙΩΡΓΟΥ Ι. ΞΕΝΑΚΗ
Αν και διατρέχω τον κίνδυνο να γίνω βαρετός αφού δεν είναι η πρώτη φορά που γράφω για τα “έργα πνοής” στην Καλλιθέα, το σημείο αναφοράς του Κακοδικίου, επανέρχομαι σήμερα, που “τέλειωσαν όλα” και σύμφωνα με το δημοσίευμα των Χ.Ν. της 15.12.2008 με την υπογραφή του φίλου κ. Γιάννη Κάκανου, “Στο Κακοδίκι της δημοτικής περιφέρειας Καντάνου ολοκληρώνονται και δίδονται στην κυκλοφορία πολύ σύντομα όλες οι κοιλαδογέφυρες που συντομεύουν την απόσταση για την Παλαιόχωρα...».
Έγραφα τότε στα Χανιώτικα νέα της 23.6.2008: «Η Καλλιθέα θυσιάζεται στη λογική της εθνικής των 16 μέτρων πλάτους. Θα χαλάσουν πεζοδρόμια (αν δεν έγινε ήδη), ως σύριζα στους τοίχους και τις πόρτες των σπιτιών θα φτάσει η άσφαλτος και το τσιμέντο, θα κοπούν αιωνόβια και σκιερά δέντρα και το χωριό θα χάσει για άλλη μία φορά το σημείο αναφοράς του. Δεν υπάρχει ίχνος πρόνοιας για τον οικισμό».
Πριν και μετά από μένα αναφέρθηκαν εμπεριστατωμένα και με εμβρίθεια στο θέμα ο καθηγητής Ευτύχης Μπιτσάκης, ο φιλόλογος Γ.Ι. Λουπάσης και ο κοινωνιολόγος Κωστής Πετράκης (ίσως υπάρχουν κι άλλοι που δεν γνωρίζω) και όπως πληροφορήθηκα (ευαισθητοποιημένοι από τα δημοσιεύματα; Μακάρι! ) ο κ. νομάρχης με τον κ. δήμαρχο Καντάνου επισκέφτηκαν την Καλλιθέα, όπου έγινε μια σύσκεψη, στην οποία έλαβαν μέρος μέλη του Δ.Σ. και κάτοικοι του Κακοδικίου.
Δεν γνωρίζω τις προτάσεις που συζητήθηκαν. Προφανώς όμως οι λύσεις, αν δόθηκαν, δεν ήταν προς την κατεύθυνση «να κρατηθεί, ότι απόμεινε, να διαμορφωθεί ο χώρος έτσι που να εξυπηρετεί την ανάπτυξη και την πρόοδο και να υπηρετεί την κοινωνική ανάγκη» ή η παρέμβασή των αυτοδιοικητικών παραγόντων του τόπου μας δεν απέδωσε. Η καρδιά του Κακοδικιού δεν γλύτωσε από την επέλαση του «έργου πνοής».
Τα αιωνόβια δέντρα είχαν ήδη κοπεί, έμειναν κάποιες μουρνιές να σκιάζουν τις αυλές της Καλλιθέας, επιλεκτικά χαλάστηκαν κάποια πεζοδρόμια, ο δρόμος ασφαλτοστρώθηκε, η άσφαλτος και το τσιμέντο έφτασε ως τις πόρτες των σπιτιών και όπως σημειώνει ο άξιος συνεργάτης των Χ.Ν. « ...στη γειτονιά Καλλιθέα, αναμφισβήτητα... καλυτέρεψε ο κεντρικός δρόμος, χρειαζόταν όμως, να χαλαστούν τουλάχιστον σε ένα δύο σημεία ελαφρώς οι αυλές».
Δηλαδή, ο δρόμος δεν έγινε όπως έπρεπε να γίνει, γιατί κάποιες αυλές τον εμποδίζουν ελαφρώς. Έγιναν παραλείψεις, λέει ο τίτλος του ρεπορτάζ. Έγινε ένας δρόμος μισερός, είναι η πραγματικότητα. Ένα «μόρφωμα», συμβιβασμών, ρουσφετολογικών παραχωρήσεων και λύσεων στο γόνατο. Πολλοί θεωρούν πως στο σημείο αυτό ο δρόμος είναι επικίνδυνος και για κείνους που τον χρησιμοποιούν με τα οχήματά τους, αλλά κυρίως γι αυτούς που ζουν κατά μήκος του.
Όμως ένας δρόμος πρέπει να είναι ασφαλής και ως βασικό στοιχείο ανάπτυξης ενός τόπου, δεν μπορεί να είναι αιτία καταστροφής του τόπου. Πριν απ' όλα ισχύει, ότι αν πρόκειται να χαλάσει πεζοδρόμια, αυλές και σπίτια, επιβάλλεται να περάσει από αλλού. Ας γρηγορούν οι τοπικοί μας άρχοντες. Μετά το Κακοδίκι έπονται τα Φλώρια, ο Κακόπετρος, το Ελαφονήσι, η Κουντούρα, η Παλιόχωρα ως τη Σούγια, τελικά όλη η Κρήτη μιας κι είναι στα σκαριά ο... ΚΟΑΚ !!! (Κεντρικός Οδικός Άξονας Κρήτης - Χ.Ν. 8.8.2008).
Στο Κακοδίκι, όπως κι αλλού, το κράτος επιτέθηκε με τα «έργα πνοής» εναντίον των πολιτών του και βάζει σε κίνδυνο τη ζωή εκείνων που έχει την υποχρέωση να φυλάξει. Στην Καλλιθέα και στα Παπαδιανά, η ασφάλεια των ανθρώπων δεν αποτέλεσε στοιχείο προβληματισμού των μελετητών και των υπευθύνων του έργου. Ήδη το ένστικτο της αυτοσυντήρησης υποχρέωσε ορισμένους να βάλουν προστατευτικές μπάρες μπροστά στις πόρτες τους.
Στο Κακοδίκι, όπως κι αλλού, η εξυπηρέτηση των ντόπιων δεν ήταν το αυτονόητο. H πρόοδος και η ανάπτυξη του τόπου δεν ήταν το ζητούμενο. Πολύ σωστά ο Γιώργος Ι. Λουπάσης στο δημοσίευμά του στις 17.10.07 σημείωσε ότι «...σκληρή πραγματικότητα είναι τούτη: τα έργα που γίνονται στο Κακοδίκι εξυπηρετούν όλους τους άλλους (όποιοι κι αν είναι αυτοί) εκτός από τους ίδιους τους κατοίκους του χωριού!».
Ο ίδιος έγραψε έγκαιρα: «... Παρουσιάζεται μια μοναδική ευκαιρία για ποιοτική αναβάθμιση ενός χωριού που κάποτε ήταν το κέντρο της επαρχίας Σελίνου.... Η αναβάθμιση αυτή είναι δυνατόν να υλοποιηθεί με την κατά το δυνατόν καλύτερη από αισθητική άποψη εκτέλεση των έργων, με την... δενδροφύτευση... την πλήρη αποκατάσταση των τραυμάτων που σημειώθηκαν... Ιδιαιτέρως πρέπει να σχεδιασθεί η αξιοποίηση (προς όφελος της αισθητικής αναβάθμισης) των σημείων που επιχωματώθηκαν και που προσφέρονται για τη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων όπως είναι το πάρκο, η πλατεία, ο χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων, ο χώρος περιπάτου και αναψυχής».
Το Κακοδίκι κατακρεουργήθηκε. Εκατοντάδες τα σκοτωμένα χιλιόχρονα δέντρα και βαθιές πληγές. Δεκάδες χρόνια θα χρειαστούν για να κλείσουν οι ουλές που σήμερα χαίνουν προκλητικές. Η αισθητική εκφράστηκε με κακοφτιασμένο και ακαλαίσθητο μπετόν, με σκουριασμένα σίδερα που απειλούν και με τερατώδεις κοιλαδογέφυρες δείγματα της φαραωνικής αντίληψης κατά τον Ε. Μπιτσάκη, αποδείξεις της λανθάνουσας μοχθηρίας του κράτους κατά το Γ.Ι. Λουπάση, πειστήρια της σύγχρονης βουλιμίας και μνημεία της... αρπαχτής κατά την ταπεινότητά μου!
Στο Κακοδίκι υπερίσχυσε η λατρεία του τσιμέντου. Μάταια μία επιτροπή από κατοίκους του Κάδρους με επικεφαλής τον καθηγητή Ευτύχη Μπιτσάκη παρακάλεσε την υπεύθυνο του έργου να κτιστεί μια μικρή ξερολιθιά με συρματόσακκο στη διακλάδωση για το πανέμορφο χωριό τους, όπως έγινε κι αλλού. Έτσι για να ξεκουράζεται λίγο το μάτι. Άλλο και δεν ήτανε, να γίνει το χατήρι του απλού πολίτη. Για την αισθητική, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής των ανθρώπων δεν υπήρξαν... πιστώσεις.
Στο Κακοδίκι η κοινωνική ανάγκη δεν ικανοποιήθηκε. Τι χρειαζόταν για μια μικρή παράκαμψη στην Καλλιθέα, για μια ξερολιθιά, για ένα πάρκο, μία πλατεία, για χώρο στάθμευσης, περιπάτου και αναψυχής;
Ελάχιστα από τα χιλιάδες κυβικά μπετόν που απλόχερα χρησιμοποιήθηκε και μερικά κυβικά γης που μετακινήθηκε, ένα μικρό ποσοστό από τα εκατομμύρια ευρώ που δαπανήθηκαν κι ένας - δύο άνθρωποι υπεύθυνοι, που να νοιάζονται για τον τόπο μας. Είδος, δυστυχώς, εν... ανεπαρκεία...
Στο Κακοδίκι αγνοήθηκαν προκλητικά οι ανάγκες του χωριού και καταστράφηκαν υποδομές, πράγμα που φαίνεται στις διακλαδώσεις για το Αρμί και το Κάδρος και περισσότερο πριν την Καλλιθέα. Εκεί γκρεμίστηκε ένα σπίτι και το μισό κτήριο του συνεταιρισμού, δημιουργήθηκε ένα πλάτωμα 30 μέτρων, καλύφτηκε με άσφαλτο το μισό, κατασκευάστηκε ένα κυκλώπειο διπλό τσιμεντένιο τοιχίο ύψους δέκα και παραπάνω μέτρων και μήκους 100 μέτρων και... καταργήθηκε η πρόσβαση φορτηγών στο ελαιουργείο.
Αγανακτησμένοι οι άνθρωποι του Συνεταιρισμού, που με πολλές προσωπικές θυσίες, κόπους και αξιέπαινο ζήλο και μεράκι ανακαίνισαν φέτος εκ βάθρων το ελαιουργείο, απευθύνονται στον κ. νομάρχη στις 20.11.2008: «Κατά την κατασκευή του έργου Ταυρωνίτη – Παλαιόχωρα με τις εργασίες που έγιναν κοντά στο ελαιουργείου του Συνεταιρισμού μας περιορίστηκε δραστικά η δυνατότητα πρόσβασης μικρών αυτοκινήτων στον χώρο του ελαιουργείου και κατέστη σχεδόν αδύνατη για μεγαλύτερα φορτηγά. Επειδή υπάρχει σοβαρός κίνδυνος πρόκλησης ατυχημάτων, πράγμα που βέβαια απευχόμαστε και... οι 240 συνεταίροι μας δεν έχουν πρόσβαση στον χώρο του ελαιουργείου, για το οποίο ο συνεταιρισμός μας επένδυσε φέτος 600.000 ευρώ... Παρά τις αρχικές προφορικές δεσμεύσεις της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών της Νομαρχίας σας, ότι θα αποκατασταθεί η πρόσβαση... αυτό δεν έγινε μέχρι σήμερα και σε πρόσφατη επικοινωνία μας με τον υπεύθυνο του έργου, μας είπε ότι δεν υπάρχουν πιστώσεις...».
Οι πιστώσεις ήταν άφθονες. Ξοδεύτηκαν όμως σε απαλλοτριώσεις, εκσκαφές, μεταφορές γης πέρα δώθε, επιχωματώσεις, επανεκσκαφές και ξαναεπιχωματώσεις, σε τσιμεντένια σινικά τοιχία μπετόν που συγκρατούν(;) τη γη στις ορθάνοιχτες ουλές που άνοιξε η... βελτίωση του δρόμου και σε κοιλαδογέφυρες που δεν χρειάζονται. Το τμήμα "B" της διαδρομής, όπως χαρακτηρίζεται στη μελέτη ο δρόμος στο Κακοδίκι, μήκους 2.820 μέτρων προϋπολογίζεται (ο τελικός λογαριασμός έπεται) χωρίς ΦΠΑ στα 6.890.756,30 ευρώ (2.3 δισ. περ. σε δραχμές) και κάθε μέτρο δρόμου κοστίζει 2.445 ευρώ. Για σύγκριση: το τμήμα Φλώρια – Άναβος συνολικού μήκους 2.780 μέτρων προϋπολογίζεται στο 1.378.161,28 ευρώ (473 εκ.) και το μέτρο του δρόμου κοστίζει 775 ευρώ, δηλαδή 3,15 φορές λιγότερο.
Δεν είναι στις προθέσεις μου να σας κουράσω με ποσά και αριθμούς. Εξάλλου ο αγαπητός φίλος Κωστής Πετράκης σε δημοσίευμά του (11.8.2008) στα Χανιώτικα Νέα έχει αναφερθεί διεξοδικά στο κόστος και στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου και ταυτόχρονα συνέτριψε τον μύθο των μελετητών, τον οποίο αναμασούν κάθε φορά οι πολιτικοί ματαντόροι του τόπου μας, ότι μειώνεται η απόσταση Κάντανος - Παλιόχωρα κατά 7 λεπτά, αποδεικνύοντας ατράνταχτα, ότι για να συμβεί, θα πρέπει να μειωθεί το μήκος του δρόμου κατά 10 χιλιόμετρα, που δεν έγινε, ή να διανύεται η διαδρομή με 50 χιλιόμετρα μεγαλύτερη ωριαία ταχύτητα από την επιτρεπόμενη.
Θέλω να πιστεύω ότι, οι τοπικοί άρχοντες μας με δηλώσεις στα Χ.Ν. 4/8/08 όπως... «...το έργο των γεφυρών, προϋπολογισμού περίπου 3,5 εκατομμυρίων ευρώ... μειώνει τον απαιτούμενο χρόνο της διαδρομής Παλιόχωρα - Κάντανος κατά 7 λεπτά, σύμφωνα με τους μελετητές» (κ. Σπανουδάκης, αντινομάρχης Χανίων) ή «Με την ολοκλήρωση των δύο κοιλαδογεφυρών και των άλλων έργων... η απόσταση μεταξύ Καντάνου και Παλιόχωρας θα μειωθεί κατά 7 λεπτά όπως έχουν υπολογίσει οι μελετητές» (κ. Ε. Δασκαλάκης, δήμαρχος Καντάνου), δεν έχουν την πρόθεση να μας προτρέψουν, σε έναν δρόμο που είναι κατασκευασμένος κι έχει όριο ταχύτητας 60 χιλιόμετρα την ώρα, να... οδηγούμε, κινδυνεύοντας και παρανομούντες, με 110 χιλιόμετρα την ώρα.
Τέτοιοι μύθοι αποπροσανατολίζουν τους πολίτες. Κυρίως όμως δείχνουν επιδερμική ενασχόληση με το έργο, άρα και με τις συνέπειές του, με κίνδυνο τα «έργα πνοής» να καταντούν κατάρα για τον ταλαίπωρο αυτό τόπο κι τους κατοίκους του. Πραγματικότητα είναι ότι και οι τρεις κοιλαδογέφυρες του Κακοδικιού με συνολικό μήκος 235 μέτρων, παρακάμπτουν κατά 500 περίπου μέτρα τον παλαιό δρόμο, μειώνουν την απόσταση Κάντανος Παλιόχωρα κατά 300 μέτρα (2%) και συμβάλλουν κατά... 18 δευτερόλεπτα στη συντόμευση του χρόνου της διαδρομής.
Η μηδαμινή προσφορά τους στη μείωση της απόστασης αλλά και το γεγονός ότι οι γέφυρες ζεύγουν τρία από τα πλέον ακίνδυνα ρυάκια της Κοιλάδας του Κακοδικίου, που θα μπορούσαν να «δαμαστούν» με συνηθισμένα τεχνικά έργα (οχετούς), όπως συνέβη με τα υπόλοιπα 4 ρυάκια και το Δρακουλιανό που είναι το ορμητικότερο, που εξυπηρετούνται και μετά τη... βελτίωση με τις γέφυρες της δεκαετίας του 20, δείχνει ότι δεν υπήρχε αντικειμενική ανάγκη να κατασκευαστούν.
Εναλλακτικές, καλύτερες και φθηνότερες λύσεις υπήρχαν, που θα έδιναν «ακόμη μία δυνατότητα στο χωριό μας να επιζήσει» και θα περιόριζαν την οικολογική καταστροφή και την περιβαλλοντική αλλοίωση της περιοχής στο πλαίσιο της λογικής, δεν θα εξανέμιζαν δισεκατομμύρια και θα μείωναν πραγματικά την απόσταση.
Βέβαια τα «έργα πνοής» τέλειωσαν στο Κακοδίκι. Δεν αλλάζει πια τίποτα... Τι κάνουμε όμως τώρα που ... μας προέκυψαν τρεις κοιλαδογέφυρες;
Ίσως η λύση βρίσκεται στο παρακάτω σχόλιο ενός... «Ευτυχή...» που αντιγράφω κατά λέξη από την ιστοσελίδα: http://kandanos.eu/node/481#comments.
«...Έχετε τρεις κοιλαδογέφυρες... Κι εμείς στην Κάντανο Τρεις Βρύσες έχουμε και δεν ξέρουμε ούτε αν είναι εμπλουτισμένες με κολοβακτηρίδια. Παραπονιέστε εσείς οι Κακοδικιανοί; Τα έργα πνοής προσφέρουν μοναδική ευκαιρία για το 'ζωντάνεμα´ της ΕΝΔΟΧΩΡΑΣ σας και την ανάπτυξη εναλλακτικού τουρισμού, που με το σωστό μάρκετινγκ μπορεί να απευθυνθεί σε υποψήφιους αυτόχειρες. Το χωριό σας διαθέτει όλες τις υποδομές: Δρόμο για ΤΡΕΞΙΜΟ, κοιλαδογέφυρες για ΠΕΣΙΜΟ και κολοβακτηρίδια για Χ... Η Καλή Κερατέ προσφέρεται ιδιαίτερα, αφού διαθέτει επιπροσθέτως και τις ατραξιόν αργού και ακαριαίου θανάτου, τις γνωστές σαν obidus per aqua (OPA) και casus a pons (CAP). Ελληνιστί: Θάνατος δια του ύδατος και πτώση από γέφυρα. Η επιτυχία αυτής της μορφής εναλλακτικού τουρισμού είναι εξασφαλισμένη... Το χωριό σας θα βουλιάξει από κόσμο».
Χανιώτικα Νέα 30/01/2009 στο pdf