Ιστορική γέφυρα στο Κακοδίκι, κινδυνεύει από κατάρρευση!

Το ιστορικό λιθόκτιστο γεφύρι στο Κακοδίκι, εκπέμπει S.O.S. Έχει αφεθεί στην τύχη του, έρμαιο της φθοράς του χρόνου και των “ακραίων” καιρικών φαινομένων.
Οι βαθιές ρωγμές στο “σώμα” του και ο κλωνισμός των θεμελίων του από τα ορμητικά, το χειμώνα, νερά του Κακοδικιανού ποταμού, το έχουν έχουν φέρει όχι μόνο στα πρόθυρα της ολοσχερής κατάρρευσης, αλλά και το καθιστούν επικίνδυνο, ακόμα και για την διέλευση των πεζών.

Ήδη έχει βαριά “πληγωθεί”, με απώλεια τμήματος του, από την μεγάλη θεομηνία-καταρρακτώδη βροχόπτωση του 1985. Είναι βέβαιο πως στην επιβαρυμένη κατάσταση που τώρα βρίσκεται, αβοήθητο, δεν θα αντέξει σε μια νέα δυνατή κακοκαιρία, ενόψει και του επερχόμενου χειμώνα.

Το μονότοξο πέτρινο γιοφύρι, ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα στην περιοχή και την Κρήτη, αποτέλεσε για δεκαετίες την μοναδική δίοδο επικοινωνίας των κατοίκων και περαστικών από το Ανατολικό προς το Δυτικό Κακοδίκι και τανάπαλιν, εξυπηρετώντας τις ανάγκες της εποχής. Σύμφωνα με τα αναγραφόμενα στο φύλλο 38Α της εφημερίδας της “Κρητικής Πολιτείας”, η κατασκευή του προγραμματίστηκε το 1903, με μελέτη του νομομηχανικού Κ. Δανδράκη και του μηχανικού Δ. Στρούτζα, με Διευθυντή της υπηρεσίας τον Σισίντο Πεζανό. Συμπεριελήφθη στο νόμο 523/1903, “Αναγραφή πιστώσεων εις τον προϋπολογισμόν των χρήσεων 1903 και 1904 διά δημόσια έργα εν τω Νομώ Χανίων”, με το ποσό των 3.000 δρχ. Έκτοτε, όπως διαβάζουμε στην εφημερίδα “Κήρυξ”, σε μελέτη του μηχανικού Θρ. Ρίζου για τα δημόσια έργα της επαρχίας Σελίνου, η “μεγάλη μονότοξη γέφυρα «Κακοδίκι»”, επισκευάζεται (για τελευταία φορά;) το 1928.

Σήμερα μπορεί οι αλματώδεις εξελίξεις στην οδοποιία, και στα τεχνικά μέσα μεταφοράς, αλλά και η μεγάλη ερήμωση των χωριών, να κάνουν την γέφυρα λιγότερο αναγκαία, όμως αυτή παραμένει ένα εξαίρετο και σπάνιο δείγμα-μαρτυρία, μιας παραδοσιακής τεχνικής βασισμένη στη θολοδομία, που σχεδόν έχει εξαφανιστεί. Η πολιτεία αναγνωρίζοντας την σπουδαιότητα της, την ανακήρυξε σε νεότερο ιστορικό μνημείο, έπειτα από αίτημα, το 2003, του πρώην νομαρχιακού συμβούλου και επίτιμου προέδρου του Ιατρικού Συλλόγου, κ. Ευτύχη Λαμπουσάκη, τον οποίο και ευχαριστώ θερμά, για την παραχώρηση των σχετικών εγγράφων. Στην προσπάθεια του κ. Λαμπουσάκη, συνεπικούρησαν, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων, με έγγραφο της το 2004, και η εκπαιδευτικός κ. Δέσποινα Τζιάκη, με επιστολή της, επίσης το 2004, προς την Υπηρεσία Νεότερων Μνημείων Κρήτης.

Στην θετική εισήγηση, που υπογράφει η προϊσταμένη της υπηρεσίας, κ. Χρυσούλα Τζομπανάκη, (υπογραμμίζουμε την από τότε καταγραφή των επικίνδυνων ζημιών), αναφέρεται ότι:
«Η γέφυρα του Κακοδικιανού ποταμού είναι μονότοξη, κτισμένη με λαξευτή λιθοδομή. Το σχήμα του τόξου είναι οξυκόροφο. Το επίπεδο κίνησης είναι επιστρωμένο με πέτρες διαφόρων σχημάτων και μεγέθους. Το στηθαίο της γέφυρας έχει ύψος 0,50 εκ. και πάχος 0,40 εκ. Ένα τμήμα της γέφυρας έχει καταρρεύσει και μία μεταλλική προσθήκη έχει αποκαταστήσει την διαβίβαση των πεζών πάνω από τον ποταμό. Στη μέση του τόξου έχει καταρρεύσει ένα τμήμα της γέφυρας και πολλές ρωγμές υπάρχουν στα πλαϊνά της...
Η πετρόκτιστη αυτή γέφυρα είναι εξαιρετικό δείγμα της τοπικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.
Εισηγούμαστε την κήρυξη της μονότοξης πέτρινης γέφυρας στο Κακοδίκι ως νεότερο μνημείο διότι αποτελεί σημαντικό δείγμα της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η γέφυρα είναι συνδεδεμένη με την ιστορία του τόπου και τις μνήμες των κατοίκων.»

Σε συνέχεια αυτής, υπεγράφη η απόφαση χαρακτηρισμού, με αρ. πρωτ. ΥΠΠΟ/ΔΙΝΣΑΚ/Γ/14365/423, στις 18/03/2005 ( ΦΕΚ 446/Β/7-4-2005), από τον τότε Υφυπουργό Πολιτισμού κ. Πέτρο Τατούλη.

Όμως, όπως αποδεικνύεται, η θεσμική επισφράγιση της ιστορικής αξίας της “Κακοδικιανής” γέφυρας, δεν επίσπευσε την επείγουσα αναστήλωσης της, προκειμένου να αντέξει στις αντιξοότητες και να διατηρηθεί. Και παρά τις συνεχιζόμενες προσπάθειες, με παρεμβάσεις στον τοπικό τύπο, του κ. Λαμπουσάκη και της κ. Τζιάκη, με αίτημα που συνυπογράφουν και η Κίνηση Πολιτών Καντάνου, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κακοδικίου, οι φίλοι του Κάδρους, η Πρωτοβουλία Καντάνου για τη διάσωση του φαραγγιού, αλλά και η δημοτική αρχή Καντάνου, που εξ αρχής της θητείας της μας “καθησυχάζει” για επικείμενες σχετικές ενέργειες της, τέσσερα χρόνια μετά(“τον χαρακτηρισμό”), καμιά εργασία επισκευής δεν έχει ξεκινήσει!
Πιθανόν γιατί προέχει η ικανοποίηση άλλων, πιο “επίγειων” ή με περισσότερους “ψήφους”, αναγκών, απ' αυτών του πολιτισμού και της ιστορίας της πέτρινης γέφυρας στο Κακοδίκι.

Ας ελπίσουμε ότι η δέσμευση κατά την πρόσφατη καλοκαιρινή επίσκεψη στο χωριό μας, του Νομάρχη Χανίων, κ. Αρχοντάκη, καταγωγής από το Κακοδίκι, και του δημάρχου Καντάνου, κ. Δασκαλάκη, πως η αναστήλωση της ιστορικής γέφυρας θα “ενταχθεί” σε πρόγραμμα, θα υλοποιηθεί άμεσα, πριν την επερχόμενη κατάρρευση.

Είναι βέβαιο, πως προβάλει ολοένα και περισσότερο η ανάγκη, της καταγραφής, της ανάδειξης και προστασίας, της πολιτισμικής-ιστορικής μας κληρονομιάς. Η ανάγκη ενός σφαιρικότερου σχεδιασμού, που θα προλαμβάνει τις απερίσκεπτες, χάριν μιας αβέβαιης “ανάπτυξης”, καταστροφές των αποτυπωμάτων του παρελθόντος, όπως των αρχαίων πόλεων (στο Κάδρος και πολλών άλλων στο Σέλινο), των βυζαντινών ναών, των λιθόκτιστων δρόμων (ιστορικό φαράγγι της Καντάνου), των λιθόκτιστων γιοφυριών(επαρχιακός δρόμος Χανιά -Παλαιόχωρας, γιοφύρι του Κουφαλωτού που προσφάτως “τσιμεντώθηκε”), των αρχαίων μονοπατιών, των μύλων, των πηγαδιών, των πετρόκτιστων σπιτιών και όλων αυτών που σηματοδοτούν το παρελθόν μας. Για να μπορέσουν τα παιδιά και τα εγγόνια μας να το γνωρίσουν και να αγαπήσουν τον τόπο μας.

Κωστής Πετράκης,
κοινωνιολόγος

"X.N." 12/11/2009